Đổi mới mạnh mẽ công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật Đảng: Nâng cao năng lực lãnh đạo, kiểm soát quyền lực, xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh trong giai đoạn mới

Nghị quyết thể hiện rõ tư duy đổi mới, quyết tâm chính trị mạnh mẽ của Đảng Cộng sản Việt Nam trong việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác xây dựng Đảng trong tình hình mới. Nghị quyết đã xác định rõ quan điểm: công tác kiểm tra, giám sát là một trong những phương thức lãnh đạo quan trọng bậc nhất của Đảng. Thông qua kiểm tra, giám sát, Đảng không chỉ nắm chắc tình hình, phát hiện kịp thời những hạn chế, yếu kém, mà còn chủ động uốn nắn, chấn chỉnh, phòng ngừa sai phạm ngay từ sớm, từ xa. Đây chính là “tai mắt” của Đảng, là kênh thông tin quan trọng giúp cấp ủy các cấp đưa ra những quyết định lãnh đạo đúng đắn, sát thực tiễn. Điểm nổi bật của Nghị quyết 05-NQ/TW là nhấn mạnh vai trò của công tác kiểm tra, giám sát như một cơ chế để Đảng tự chỉnh đốn, tự hoàn thiện. Trong bối cảnh Đảng là lực lượng lãnh đạo duy nhất, việc tự soi, tự sửa, tự làm trong sạch đội ngũ có ý nghĩa sống còn. Kiểm tra, giám sát không chỉ nhằm phát hiện và xử lý vi phạm mà còn góp phần giáo dục, rèn luyện cán bộ, đảng viên, nâng cao bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng, ý thức tổ chức kỷ luật. Nghị quyết cũng khẳng định, kiểm tra, giám sát là công cụ sắc bén để kiểm soát quyền lực, giữ vững kỷ luật, kỷ cương của Đảng. Quyền lực nếu không được kiểm soát chặt chẽ sẽ dễ dẫn đến lạm quyền, tha hóa. Vì vậy, thông qua công tác kiểm tra, giám sát, Đảng thiết lập và duy trì cơ chế kiểm soát quyền lực hiệu quả, bảo đảm mọi tổ chức đảng và đảng viên hoạt động trong khuôn khổ Điều lệ Đảng, pháp luật của Nhà nước.

Một nội dung quan trọng được Nghị quyết nhấn mạnh là yêu cầu kiên quyết kiểm tra, xử lý nghiêm minh, kịp thời các vi phạm. Không có vùng cấm, không có ngoại lệ, bất kể người vi phạm là ai, giữ cương vị gì. Đây là nguyên tắc xuyên suốt, thể hiện tính nghiêm minh của kỷ luật Đảng, đồng thời góp phần răn đe, phòng ngừa chung. Đặc biệt, Nghị quyết đặt trọng tâm vào việc phát hiện và xử lý các hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, cũng như những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong đội ngũ cán bộ, đảng viên. Việc nhận diện đúng và kịp thời các biểu hiện suy thoái có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là “mầm bệnh” có thể dẫn đến những vi phạm nghiêm trọng hơn nếu không được ngăn chặn từ sớm. Do đó, công tác kiểm tra, giám sát phải đi trước một bước, chủ động phát hiện những dấu hiệu bất thường, những biểu hiện lệch chuẩn để kịp thời chấn chỉnh. Nghị quyết 05-NQ/TW cũng đề ra mục tiêu nâng cao chất lượng, hiệu quả, hiệu lực của công tác kiểm tra, giám sát. Điều này đòi hỏi sự đổi mới mạnh mẽ cả về tư duy, phương pháp và tổ chức thực hiện. Công tác kiểm tra không chỉ dừng lại ở việc phát hiện sai phạm mà phải đi sâu phân tích nguyên nhân, chỉ ra những bất cập trong cơ chế, chính sách để kiến nghị hoàn thiện. Giám sát không chỉ là theo dõi mà phải gắn với cảnh báo, phòng ngừa, giúp tổ chức đảng và đảng viên thực hiện đúng quy định ngay từ đầu. Gắn công tác kiểm tra, giám sát với kiểm soát quyền lực là một yêu cầu xuyên suốt trong Nghị quyết. Đây là mối quan hệ hữu cơ, bổ trợ lẫn nhau. Kiểm tra, giám sát hiệu quả sẽ góp phần kiểm soát quyền lực chặt chẽ; ngược lại, cơ chế kiểm soát quyền lực rõ ràng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho công tác kiểm tra, giám sát phát huy vai trò. Từ đó, góp phần ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực ngay từ trong nội bộ.

Nghị quyết cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan kiểm tra của Đảng với các cơ quan thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử của Nhà nước. Sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ sẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp, nâng cao hiệu quả phát hiện và xử lý vi phạm. Đồng thời, cần phát huy vai trò giám sát của nhân dân, của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội, tạo thành mạng lưới giám sát rộng khắp, nhiều tầng nấc. Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, Nghị quyết cũng đặt ra yêu cầu ứng dụng khoa học - công nghệ trong công tác kiểm tra, giám sát. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu, sử dụng các công cụ phân tích, cảnh báo sớm sẽ giúp nâng cao tính chính xác, kịp thời và minh bạch. Đây là hướng đi tất yếu nhằm hiện đại hóa công tác kiểm tra, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thực tiễn. Có thể khẳng định, Nghị quyết số 05-NQ/TW đã tạo ra một khuôn khổ toàn diện, đồng bộ để đổi mới và nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật Đảng. Từ việc xác định rõ vai trò, chức năng, đến việc đề ra các nhiệm vụ, giải pháp cụ thể, Nghị quyết đã thể hiện tư duy đổi mới, quyết liệt và khoa học của Đảng trong công tác xây dựng, chỉnh đốn nội bộ.

Để Nghị quyết đi vào cuộc sống, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, trước hết là cấp ủy, tổ chức đảng các cấp. Mỗi cán bộ, đảng viên cần nhận thức sâu sắc ý nghĩa, tầm quan trọng của công tác kiểm tra, giám sát, tự giác chấp hành kỷ luật Đảng, pháp luật của Nhà nước, đồng thời tích cực tham gia giám sát, đấu tranh với các biểu hiện sai trái. Phát huy truyền thống vẻ vang, bản lĩnh chính trị vững vàng của Đảng Cộng sản Việt Nam, cùng với quyết tâm đổi mới mạnh mẽ, tin tưởng rằng công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng sẽ ngày càng được nâng cao về chất lượng, hiệu quả và hiệu lực, góp phần quan trọng vào việc xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.

Phan Thủy (TT Thể thao Văn hóa)