CÔNG TY TUYỂN THAN CỬA ÔNG-TKV - XỨNG DANH ĐƠN VỊ BA LẦN ANH HÙNG

Đứng trên trạm điều hành sản xuất của Công ty Tuyển than Cửa Ông nhìn về nhà sàng, bến than rực rỡ trong nắng chiều, lắng nghe tiếng than ào ào từ máy rót Hitachi xuống con tàu 6 vạn tấn, trong tôi bỗng ập về biết bao kỷ niệm của những năm tháng gian khó giữa đạn bom khốc liệt. Cũng chính tại nơi đây, vào tháng 2/1965 giặc Mỹ đã ném bom nhà sàng, bến cảng Cửa Ông, bắt đầu cuộc chiến tranh phá hoại lần thứ nhất. Một cuộc đọ sức diễn ra quyết liệt suốt 8 năm trời, không đêm nào trọn giấc. Mỗi phân xưởng, đơn vị, mỗi đầu tàu, cỗ máy đều thấm nhuộm lửa bom khói súng, song càng ngời sáng hiên ngang khí phách anh hùng. Sức mạnh của bom đạn và vũ khí giết người tối tân hiện đại của Hoa Kỳ không những không huỷ diệt nổi cuộc sống của công nhân xí nghiệp, mà chính từ nơi đây càng sáng ngời chủ nghĩa anh hùng cách mạng, thể hiện bằng tinh thần chiến đấu dũng cảm quên mình bảo vệ nhà sàng, bến cảng, giữ vững sản xuất. Mà tiêu biểu là Đại đội tự vệ Nhà sàng Cửa Ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân năm 1966. Đây cũng là đơn vị Anh hùng đầu tiên của vùng mỏ Quảng Ninh.

  Hơn nửa thế kỷ qua, từ một nhà máy sàng than nhỏ bé cùng cơ sở vật chất nghèo nàn, lạc hậu do thực dân Pháp để lại. Được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, của các cấp, các ngành, bằng công sức trí tuệ của mình, các thế hệ CBCN Tuyển than Cửa Ông đã dầy công gây dựng để hôm nay Công ty có một cơ ngơi đồ sộ với ba nhà máy sàng tuyển than, hệ thống máy đánh đống, bốc rót than hiện đại của Nhật và CHLB Đức. Đầu máy diêden được hiện đại hoá và thay thế bằng đầu máy CK1E, công suất 1.200 mã lực với các toa xe trọng tải 30 tấn. Hơn 55 năm qua, Công ty đã vận chuyển gần gần 230 triệu tấn than nguyên khai, sàng tuyển sản xuất trên 220 triệu tấn than, tiêu thụ trên 200 triệu tấn than sạch các loại. Đời sống của CBCN không ngừng được nâng cao, thu nhập bình quân từ 1,4 triệu đồng/người/tháng năm 2000 đã tăng lên 6 triệu đồng/người/tháng năm 2015. Công ty đã được Đảng - Nhà nước tặng thưởng danh hiệu Đơn vị Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới năm 2000; Danh hiệu Đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ chống Mỹ năm 2004; Huân chương Độc lập hạng Nhất năm 2010 và 2015.

         Lớp lớp các thế hệ CBCN Công ty qua các thời kỳ không những hăng hái thi đua trong lao động sản xuất, mà còn đổ mồ hôi và xương máu để bảo vệ nhà máy, xí nghiệp trong những năm chiến tranh ác liệt. CBCN Công ty Tuyển than Cửa Ông hoàn toàn có thể tự hào về truyền thống lịch sử anh hùng, với những trang vàng trong cuộc đấu tranh chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược.

 Ngày 24/4/1955, thực dân Pháp rút khỏi bến Cửa Ông, công nhân Cửa Ông thực sự được làm chủ cuộc sống của mình, nhanh chóng khôi phục lại sản xuất. Năm 1965 lần đầu tiên trong lịch sử khai thác than Việt Nam, sản lượng than sạch của ngành than đạt 3,2 triệu tấn, trong đó Cửa Ông đạt trên 2,4 triệu tấn. Cũng năm 1965, xí nghiệp đã xây dựng Đại đội tự vệ gồm 137 chiến sĩ được trang bị 1 súng 12 ly 7, 3 súng 14 ly 5, một số trung liên, tiểu liên và súng trường các loại. Nhiệm vụ là phối hợp với các đơn vị bộ đội và đơn vị bạn trên địa bàn Cẩm Phả đánh trả máy bay Mỹ xâm phạm vùng mỏ, bảo vệ nhà máy, bến cảng và nhân dân khu mỏ.

Trong lúc CBCN xí nghiệp đang hăng say thi đua lao động sản xuất, đạt được những bước tiến lớn trong hoà bình xây dựng, thì ngày 5/8/1964 đế quốc Mỹ khiêu khích bày ra sự kiện vịnh Bắc Bộ rồi cho máy bay leo thang bắn phá miền Bắc. Từ tháng 2/1965 bắt đầu cuộc chiến tranh phá hoại lần thứ nhất. Khu mỏ Quảng Ninh (nhất là khu vực Hòn Gai - Cẩm Phả) là một vùng sản xuất than năng lượng quan trọng, vì vậy kẻ địch đã chọn vùng mỏ Quảng Ninh là một trong những trọng điểm đánh phá. Vừa trụ bám kiên cường sản xuất vừa chiến đấu, vừa làm tròn mọi nhiệm vụ hậu phương với tiền tuyến, qua các trận đánh phá ác liệt của địch, giữa khói bom lửa đạn, sản xuất của xí nghiệp Bến Cửa Ông vẫn hoàn thành vượt mức các kế hoạch Nhà nước giao cho từ 102 đến 105%, năng suất lao động đạt 107%.

 Lần đầu tiên cán bộ và công nhân Xí nghiệp Bến Cửa Ông phải đương đầu chiến đấu với máy bay phản lực Mỹ có tốc độ nhanh, có phương tiện trinh sát và bắn phá hiện đại. Lần đầu tiên xí nghiệp phải chịu đựng một khối lượng bom đạn rất lớn mà giặc Mỹ trút xuống hòng huỷ diệt con người và sức sản xuất của xí nghiệp. Đảng bộ xí nghiệp đã quán triệt sâu sắc và đúng đắn về đường lối chiến tranh nhân dân của Đảng, giáo dục cho mọi người thấm nhuần lời kêu gọi chống Mỹ cứu nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh, CBCN xí nghiệp từ trên xuống dưới đều có quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ.

    Trong các trận chiến đấu, tự vệ xí nghiệp đã cùng các lực lượng quân và dân thị trấn Cửa Ông bắn rơi 8 máy bay giặc Mỹ vào các ngày 19/4, 1/7, 5/8, 30/8, 9/9, 13/9, 5/11, 7/11. Và chính ngày đầu tiên bắn rơi máy bay Mỹ 19/4 đã được chọn làm ngày gặp mặt kỷ niệm hàng năm của Lực lượng tự vệ công binh và pháo cao xạ Tuyển than Cửa Ông, hiện nay còn 83 người. Các bác đều đã về hưu, có người lớn tuổi nhưng vẫn còn nhớ như in những ngày chiến đấu ác liệt và anh dũng của thế hệ thanh niên tự vệ lúc bấy giờ. Tôi đã được nghe chính những bác tự vệ nhà máy sàng  kể chuyện chiến đấu và sản xuất trong thời kỳ ác liệt đó. Bác Nguyễn Thị Gái đi làm và tham gia tự vệ năm 1966 vào đại đội súng 12 ly 7, khi đó mới 16 tuổi. Đại đội của bác có nhiệm vụ phối hợp với lực lượng pháo 37 phòng không của bộ đội địa phương để bảo vệ vùng trời Cửa Ông. Trong câu chuyện của bác luôn thường trực câu nói: “Mình là thanh niên mà, việc gì cũng sẵn sàng làm, chỉ cần bảo vệ được nhà máy, bảo vệ đất nước, làm chủ nước nhà”. Là thanh niên tự vệ, trong chiến đấu cũng như trong sản xuất luôn phải đi đầu. Khi không có báo động, bác và những nữ thanh niên khác đảm nhận chạy máy tầng trên cùng của nhà sàng. Khi có báo động ngừng máy, bác lại là người chạy xuống cuối cùng, để những công nhân lớn tuổi hơn chạy xuống trước. Có những khi lại thường trực tác chiến trên những trận địa pháo, đi theo giao thông hào giúp bộ đội trên đồi Đoan, đồi 105, đồi nhà sàng. Và trong câu chuyện của bác, những tấm gương chiến đấu luôn được nhắc đi nhắc lại với niềm tự hào. Đó là tấm gương đồng chí Phạm Văn Hùng, một thanh niên tự vệ xí nghiệp luôn sôi sục trong trái tim nhiệt huyết về tình yêu quê hương đất nước. Giữa một ngày bến cảng diễn ra cuộc chiến đấu ác liệt với máy bay Mỹ, ngọn đồi 105, nơi đơn vị 29 pháo cao xạ chốt giữ, đang cần có sự chi viện của công nhân tự vệ giữa lúc máy bay địch ném bom dày đặc, đồng chí Phạm Văn Hùng tự nguyện xung phong lên làm pháo thủ và đã chiến đấu rất dũng cảm, trận đánh diễn ra quyết liệt, sắp kết thúc thì cũng là lúc đồng chí bị thương nặng, phút cuối cùng đồng chí còn nhắn nhủ lại đồng đội “Hãy quyết giữ lấy nhà sàng thân yêu của mình”!  Đó còn là Tiểu đội thanh niên công binh với 16 chiến sĩ trẻ do Đoàn Văn Lầy làm Tiểu đội trưởng, bám trụ trên chiếc cầu 20, để giữ vững cho tuyến vận tải than mỏ luôn thông suốt. Một chiếc cầu dài 20 mét mà giặc Mỹ đã ném xuống một lượng bom đạn tính ra cứ một mét vuông đất phải chịu 6 quả bom các loại. Đó là bà Lê Thị Thìn, Chiến sỹ Thi đua toàn quốc đầu tiên của Xí nghiệp, con chim đầu đàn của phong trào thi đua đạt năng suất cao, đã cùng với tập thể Nhà sàng duy trì sản xuất trong lúc chiến tranh ác liệt. Là nữ y tá Trần Thị Ánh Tuyết đã quên mình, dũng cảm suốt 360 ngày đêm có mặt ở các trọng điểm đánh phá của địch cứu chữa công nhân bị thương. Đó là các chị Đỗ Thị Hải, Nguyễn Thị Khang, Đặng Thị Mùi, Thái Thị Nga cùng tập thể nữ tự vệ nhà sàng, suốt 8 năm trời ngày, đêm chiến đấu, bám trụ bảo vệ nhà sàng, giữ vững sản xuất.

Năm 1968, trước khí thế chiến thắng giòn giã của quân dân hai miền Nam, Bắc, giặc Mỹ buộc phải tuyên bố ngừng bắn miền Bắc. Chỉ trong một thời gian ngắn xí nghiệp đã huy động mọi lực lượng đưa nhanh các máy móc thiết bị sơ tán vào lắp đặt, dây chuyền sản xuất lại nhịp nhàng và năng suất cao. Phong trào sản xuất lại dấy lên sôi nổi và rầm rộ.

 Do thất bại quá đau về quân sự, đầu năm 1972 đế quốc Mỹ đã vội vã “Mỹ hoá” trở lại chiến tranh xâm lược Việt Nam. Lần này chúng dùng nhiều biện pháp man rợ vượt xa thời kỳ đánh phá trước, mở rộng các mục tiêu đánh phá một cách điên cuồng và thâm độc, tăng cường phong toả mặt biển, bến cảng hòng bịt chặt đường tiêu thụ than. Chúng thường xuyên thay đổi cách đánh, thay đổi đội hình bay, tốc độ bay, sử dụng nhiều loại bom nguy hiểm mới: bom bi, bom xuyên, bom nổ theo giờ, dùng tên lửa bám đuổi xe công nhân, dùng súng máy 20 ly bắn vào hầm hào công sự để sát hại công nhân.

  Cảng Cửa Ông là một trong những trọng điểm bắn phá ác liệt của giặc Mỹ. Cuộc đọ sức diễn ra quyết liệt suốt 7 tháng trời, 210 ngày đêm không đêm nào trọn giấc. Mỗi phân xưởng, đơn vị, mỗi đầu tàu, cỗ máy đều thấm nhuộm lửa bom khói súng, song càng ngời sáng hiên ngang khí phách anh hùng. Chính từ mảnh đất này, chủ nghĩa anh hùng cách mạng, thể hiện bằng tinh thần chiến đấu dũng cảm quên mình bảo vệ xí nghiệp, giữ vững sản xuất được phát triển. Tiêu biểu nhất là các chiến sĩ tự vệ qua 150 trận đã đánh trả địch trong mọi hoàn cảnh, mọi điều kiện, góp phần cùng các lực lượng vũ trang trên địa bàn bắn rơi 2 máy bay giặc Mỹ ngày 10/5 và 1/9/1972. Đồng thời còn là lực lượng chủ chốt góp 7.096 công làm trận địa, sửa đường, cứu thương, tải đạn phục vụ chiến đấu.

Dù trải qua hai cuộc chiến tranh ác liệt với nhiều mất mát, đau thương. Nhưng hơn lúc nào hết với ý chí quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ, bảo vệ nhà sàng, bến cảng, CBCN Công ty đã viết lên những trang sử vàng chói lọi. Cần phải nói thêm rằng có tới 95% cán bộ công nhân xí nghiệp không phải là người Cửa Ông, mà đều từ các vùng quê khác như Nam Định, Thái Bình, Hưng Yên, HảI Dương, Thanh Hoá vv… đến sinh sống và làm việc tại Cửa Ông. Có những người đã làm việc ở đây từ thời Pháp, có những người vào làm từ thời đế quốc Mỹ, cũng có người đi bộ đội sau mới xuất ngũ về Cửa Ông. Nhưng dù họ đến từ đâu, vào xí nghiệp thời điểm nào thì tinh thần ý chí luôn thường trực là bảo vệ nhà máy, bảo vệ xí nghiệp, bảo vệ vùng trời và con người đang sinh sống nơi đây. Tuyển than Cửa Ông đã trở thành mái nhà chung của tất cả những người công nhân, từ đó tạo nên một truyền thống “ Kỷ luật và đồng tâm ” vẫn còn đến ngày nay, một truyền thống quý báu giúp cho Công ty bao lần vượt qua những khó khăn trên con đường xây dựng và phát triển. Những thế hệ CBCN ngày nay đã tiếp nối truyền thống anh hùng đó để không ngừng nỗ lực, hăng say thi đua lao động sản xuất để đưa Tuyển than Cửa Ông trở thành lá cờ đầu của ngành than và tỉnh Quảng Ninh.  

         Phát huy truyền thống đơn vị Anh hùng, những năm qua Công ty luôn thực hiện tốt nhiệm vụ quốc phòng, quân sự địa ph­ương. Lực lư­ợng tự vệ và dự bị động viên không chỉ hoàn thành tốt nhiệm vụ huấn luyện sẵn sàng chiến đấu bảo vệ nhà máy, bảo vệ sản xuất mà còn th­ường xuyên làm nòng cốt trong sản xuất kinh doanh. Hiện Công ty có 658 đồng chí bộ đội phục viên xuất ngũ chuyển ngành, có 10 đồng chí là thương binh. Ban chỉ huy Tiểu đoàn tự vệ Công ty có 4 đồng chí, tiểu đoàn tự vệ Công ty được biên chế vào 5 đại đội, 10 trung đội và 2 tiểu đội phục vụ y tế, hậu cần, đúng tỷ lệ 4,5%, đảm bảo các thành phần lực lượng theo qui định. Hàng năm Công ty đều rà soát, kiện toàn và bổ sung quân số cho lực lượng DQTV. Mô hình này đã phát huy tác dụng trong hoạt động công tác quân sự địa phương, được Bộ CHQS Tỉnh đánh giá cao.

        Với phương châm huấn luyện “ Cơ bản - Thiết thực - Chất lượng ”, hàng năm Công ty đã cử gần 30 lư­ợt đối tượng là cán bộ quân sự, lực lượng binh chủng đi tham gia tập huấn công tác tham mưu, pháo binh, trinh sát, pháo phòng không 37 ly do Bộ CHQS Tỉnh và Quân khu 3 tổ chức, đạt 100% quân số. Đại đội tự vệ Nhà sàng năm xưa nay là Đại đội tự vệ pháo cao xạ 37 ly phân xưởng Tuyển than 1. Đây là một trong những đơn vị triển khai tốt công tác quân sự. Phát huy truyền thống Đại đội tự vệ Anh hùng, những năm qua phân xưởng Tuyển than 1 luôn hoàn thành xuất sắc các chỉ tiêu sản xuất Công ty giao, thu nhập bình quân người lao động đạt trên 5,4 triệu đồng/ người/tháng. Những con em của các chiến sỹ tự vệ Nhà sàng năm xưa nay tiếp tục nối tiếp truyền thống của cha anh. Đại đội tự vệ phân xưởng có 43 người, biên chế gồm 4 khẩu đội và 2 tổ bắn máy bay tầm thấp. Phân xưởng còn có 28 chiến sỹ nằm trong biên chế dự bị động viên. Qua các đợt phát lệnh tập trung kiểm tra quân số và huấn luyện đều đảm bảo 100% quân số. Ngoài nhiệm vụ huấn luyện, tự vệ phân xưởng còn tổ chức tu sửa khu vực trận địa pháo sẵn sàng đáp ứng khi có tác chiến sẩy ra, thường xuyên tuần tra bảo vệ an ninh trật tự khu vực sản xuất. Công ty còn tổ chức 12 lớp tập huấn cán bộ và huấn luyện chiến sỹ tự vệ tại đơn vị cho 525 lư­ợt CBCS tự vệ hàng năm đ­ược huấn luyện, đảm bảo tuyệt đối an toàn, chất lượng huấn luyện được đổi mới, sát với thực tiễn theo qui định. Qua kiểm tra của Bộ Quốc phòng, Quân khu 3 và Thanh tra Quốc phòng tỉnh Quảng Ninh đã đánh giá đơn vị đạt khá. Các đồng chí tự vệ của Công ty đi  tham gia các Hội thao Quốc phòng do Bộ CHQS tỉnh, Quân khu 3 tổ chức đều đạt thành tích cao. Tiểu đoàn tự vệ Công ty được Bộ Tư lệnh Quân khu 3 công nhận Đơn vị Quyết thắng ba năm 2006, 2008, 2009. Năm 2009 Tiểu đoàn tự vệ Công ty được Chủ tịch N­ước tặng thưởng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Ba.

Với đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, Công ty luôn hưởng ứng và tham gia thiết thực các phong trào của địa phư­ơng như­ ủng hộ quỹ “Đền ơn đáp nghĩa”, ủng hộ xây dựng Bia t­ưởng niệm của thị xã Cẩm Phả và tỉnh Quảng Ninh. Hàng năm, nhân dịp các ngày Thương binh, Liệt sỹ 27/7, ngày thành lập QĐND 22/12 Công ty đều tổ chức đến thăm, tặng quà các đơn vị vũ trang, các gia đình chính sách, gặp mặt các đồng chí thư­ơng binh đang công tác tại Công ty. Các đối tư­ợng chính sách của Công ty luôn đư­ợc quan tâm bố trí, sắp xếp phù hợp với điều kiện sức khoẻ. Trong những năm qua Công ty đã làm thủ tục công nhận thư­ơng binh cho 8 đồng chí, tiếp nhận 12 trường hợp con của thư­ơng binh vào làm việc tại Công ty. Công ty còn kết nghĩa với CBCS đồn Biên phòng số 6 (đảo Trần) nhằm động viên cán bộ chiến sỹ nơi đầu sóng ngọn gió.

            Với bề dầy truyền thống, bằng thế mạnh hiện có, chắc chắn CBCN Công ty Tuyển than Cửa Ông sẽ viết tiếp những trang rực rỡ, xây dựng Công ty ngày càng phát triển toàn diện và bền vững, góp phần xây dựng Tập đoàn TKV và tỉnh Quảng ninh giầu đẹp, văn minh.