GIỚI THIỆU VỀ CÔNG TY TUYỂN THAN CỬA ÔNG-TKV

65 năm - một hành trình được viết lên bởi công sức, trí tuệ và tâm huyết của những người thợ mỏ. Với niềm tin sắt son vào Đảng và khát vọng vì một tương lai tươi sáng. Mỗi con người nơi đây, với tinh thần “Kỷ luật và Đồng tâm” đã góp phần tạo nên hình ảnh và thương hiệu Tuyển than Cửa Ông trong hành trình phát triển đầy tự hào của ngành Than- Khoáng sản Việt Nam và đất nước.

Tự hào Nhà sàng Cửa Ông

   Nằm ở cuối bể than Đông Bắc, bên vịnh Bái Tử Long kỳ vĩ là vùng đất Cửa Ông-Vân Đồn, có thương cảng và di sản văn hóa lâu đời; có Cảng bốc rót than lớn nhất nước ta, là trọng điểm về kinh tế, an ninh, quốc phòng của vùng Đông Bắc. Trong lịch sử chống giặc ngoại xâm, trên mảnh đất này cha ông ta đã ghi nhiều chiến công hiển hách, gắn liền với tên tuổi các vị danh tướng Nhà Trần và các thế hệ con cháu Bác Hồ trong thời đại mới; được ghi lại bằng Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt – Đền Cửa Ông và Cụm di tích lịch sử cấp Quốc gia: Cầu Pooctic Số 1, Hầm chỉ huy, Trận địa pháo cao xạ …. Cũng chính tại đây, cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20, là một trong những nơi đội ngũ công nhân Vùng mỏ đã ra đời và không ngừng lớn mạnh.

Ngược dòng lịch sử, vào cuối thế kỷ 19, trong quá trình khai thác than ở Quảng Ninh; thực dân Pháp đã tiến hành xây dựng Nhà sàng và Cảng Cửa Ông từ năm 1894 đến năm 1924 cơ bản xong và đi vào sản xuất. Nhưng tới năm 1927 toàn bộ dây chuyền sản xuất khép kín mới được hoàn thiện, gồm: Nhà sàng do Công ty Bruxelles - Bỉ thiết kế, Pháp xây dựng, có năng suất sàng 250 tấn/giờ; các kho than có sức chứa 16.000 tấn. Cảng dài 320m, dùng 4 thiết bị cùng một lúc bốc rót được cho 2 tàu có trọng tải 10.000 tấn. Hệ thống vận tải đường sắt gồm một số đầu máy xe hoả hơi nước và 5 xe điện. Toa xe chủ yếu là Ốt - chê (8 tấn) và Đê-el (10 tấn); đường sắt tổng cộng có 22 km sử dụng đường ray P24. Ngày 30/7/1927 thực dân Pháp đã xuất chuyến than đầu tiên từ Nhà sàng qua Cảng Cửa Ông xuống con tàu Poóc Sang- mang quốc tịch Pháp về chính quốc…

Trong quá trình khai thác Nhà sàng và Cảng Cửa Ông, thực dân Pháp đã biến những người thợ Cửa Ông thành những người nô lệ, sống trong khốn khổ, bần cùng. Năm 1928, chi bộ Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí Hội ở Cẩm Phả - Cửa Ông được thành lập. Đồng chí Đặng Châu Tuệ cán bộ của Hội được cử về "Vô sản hóa", làm việc ở nhà sàng Cửa Ông. Tháng 7 năm 1929, các chi bộ thanh niên ở khu mỏ lần lượt chuyển thành chi bộ Cộng sản. Chi bộ Cộng sản Cẩm Phả - Cửa Ông là một trong những chi bộ Cộng sản đầu tiên ở Vùng mỏ với sự hoạt động tích cực của các đảng viên: Vũ Thị Mai, Ngô Huy Tăng, Đỗ Huy Liêm... Lịch sử còn khắc ghi hình ảnh người thanh niên cộng sản Ngô Huy Tăng đã cắm lá cờ đỏ búa liềm trên cầu poóc- tích số 1 ở Cảng Cửa Ông vào đêm mùng 6 rạng ngày mùng 7 tháng 11 năm 1929, để kỷ niệm cách mạng Tháng mười Nga, mở đầu cho trang sử đấu tranh hào hùng của thợ mỏ Vùng than.

Ngày 03/02/1930, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời là bước ngoặt vô cùng quan trọng trong lịch sử cách mạng Việt Nam.

Giai đoạn 1930-1935 chứng kiến nhiều cuộc đấu tranh liên tục của công nhân Bến Cửa Ông dưới sự lãnh đạo của Đảng. Đỉnh cao là tháng 11 năm 1936, với tinh thần “Kỷ luật và Đồng tâm - chúng ta nhất định thắng” công nhân Bến Cửa Ông đã cùng hơn 3 vạn thợ mỏ làm nên thắng lợi của cuộc tổng bãi công lịch sử - là một trong những trang sử hào hùng nhất trong truyền thống đấu tranh kiên cường, bất khuất của Vùng mỏ; được ghi dấu vào lịch sử - Ngày truyền thống Công nhân Vùng mỏ - Truyền thống ngành Than 12/11.

Sự kiện đó tạo tiền để để tháng 8 năm 1945, công nhân Bến Cửa Ông cùng nhân dân cả nước tổng khởi nghĩa giành chính quyền, làm nên thắng lợi vĩ đại của Cách mạng Tháng Tám. Đưa đất nước bước sang kỷ nguyên mới – kỷ nguyên độc lập, tự do.

Đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân đầu tiên của Vùng mỏ

Suốt những năm kháng chiến chống Pháp, công nhân Bến Cửa Ông đã cùng quân dân Quảng Ninh đóng góp sức người, sức của cho sự nghiệp giải phóng đất nước. Ngày 24/4/1955, Vùng mỏ hoàn toàn giải phóng. Thực dân Pháp điên cuồng, hậm hực khi rút khỏi Cửa Ông, chúng âm mưu làm tê liệt máy móc thiết bị và cài cắm các phần tử phản động để phá hoại, với âm mưu thâm độc: “ít ra cũng phải 20 đến 25 năm nữa người An Nam mới đào được than và đưa sản xuất trở lại”. Song, dưới sự lãnh đạo của Đảng, với tinh thần yêu nước nồng nàn, những người thợ Cửa Ông như: Huỳnh Văn Nguôn, Vũ Hữu Luyện, Trương Hữu My, Trần Sinh Xướng… đặc biệt là người thợ điện Lê Văn Hiển (Anh hùng Lao động đầu tiên của vùng mỏ) đã đưa nhà sàng, bến cảng phục hồi trở lại sản xuất trong thời gian chưa đầy một tháng; được Bác Hồ khen ngợi. Với phẩm chất cần cù, sáng tạo, công nhân Bến Cửa Ông đã hoàn thành kế hoạch 3 năm "cải tạo kinh tế theo con đường xã hội chủ nghĩa".

Ngày 20/8/1960 đánh dấu bước ngoặt quan trọng: Từ một Phân xưởng của Mỏ Cẩm Phả, Xí nghiệp Bến Cửa Ông được thành lập, với 1.629 CBCNV, 7 chi bộ, 155 đảng viên, 2 cán bộ trung cấp, công nhân chủ yếu là lao động phổ thông. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, CBCNV Xí nghiệp đã đoàn kết, khắc phục khó khăn để lao động, sản xuất. Làm theo lời Bác  dạy “Người người thi đua, ngành ngành thi đua”, với các chiến dịch sản xuất than: “Đắc Tô”, “Vì Miền Nam ruột thịt”… Xí nghiệp đã hoàn thành kế hoạch 5 năm lần thứ nhất (1960 - 1964) và được Bác Hồ gửi thư khen đồng thời được ghi tên trên Cờ thưởng luân lưu của Bác.

Ngày 05 tháng 8 năm 1964, đế quốc Mỹ ném bom miền Bắc. Thực hiện lời kêu gọi: “Quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược” của Hồ Chủ tịch, CBCNV Xí nghiệp đã anh dũng bám trụ để sản xuất và chiến đấu bảo vệ nhà máy; phối hợp cùng với các lực lượng vũ trang trên địa bàn bắn rơi 8 máy bay Mỹ. Đặc biệt, năm 1965, sau khi hoàn thành kế hoạch chiến dịch sản xuất than “Điện Biên Phủ”, CBCNV Xí nghiệp vô cùng tự hào, phấn khởi được Bác Hồ gửi điện khen:

"Thân ái gửi công nhân, cán bộ Bến Cửa Ông:

Bác vui lòng nhận được điện của các cô, các chú báo cáo đã hoàn thành kế hoạch Quý I năm 1965. Bác mong các cô, các chú nhân đà thắng lợi đó cùng các xí nghiệp bạn cố gắng hoàn thành kế hoạch cao hơn nữa" (Bác Hồ).

Chiến công nối tiếp chiến công, năm 1966, Đại đội Nữ tự vệ Nhà sàng được Đảng, Nhà nước tuyên dương danh hiệu “Đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân” - Đơn vị Anh hùng đầu tiên của Vùng mỏ. Cùng thời điểm đó, Xí nghiệp được Thủ tướng Phạm Văn Đồng về thăm và gắn huy hiệu Bác Hồ cho nữ y tá Trần Thị Ánh Tuyết - người đã quên mình trong mưa bom, bão đạn, suốt 360 ngày đêm có mặt tại các trọng điểm đánh phá của địch, cùng tập thể nữ y tá cứu chữa công nhân bị thương.

Ngày 15/11/1968, Xí nghiệp vinh dự được cử nữ công nhân Trần Thị Cậy cùng đoàn đại biểu công nhân mỏ lên gặp Bác Hồ tại Phủ Chủ tịch. Thấm nhuần lời Bác dạy: "Ngành sản xuất than cũng như quân đội đánh giặc. Toàn thể công nhân và cán bộ phải có nhiệt tình cách mạng và tinh thần yêu nước rất cao, ý chí quyết đánh, quyết thắng rất vững, phải có ý thức làm chủ nước nhà, làm chủ xí nghiệp, vượt mọi khó khăn, nhằm vào mục đích chung là sản xuất thật nhiều than cho Tổ quốc". Năm 1968 CBCNV Xí nghiệp đã thi đua hoàn thành toàn diện kế hoạch sản xuất trước thời hạn 48 ngày. Một lần nữa Bác Hồ gửi điện khen và tên Xí nghiệp lại được ghi trên Cờ thưởng luân lưu khá nhất của Người.

Bị thua to tại chiến trường miền Nam, ngày 10/5/1972, Đế quốc Mỹ điên cuồng quay lại ném bom miền Bắc hòng “đưa miền Bắc Việt Nam trở lại thời kỳ đồ đá”. Cửa Ông một lần nữa lại trở thành trọng điểm đánh phá ác liệt của địch. Song Nhà sàng, Cầu 20 và Bến cảng vẫn hiên ngang đứng vững. Tự vệ Xí nghiệp đã kiên cường chiến đấu trên 100 trận; phối hợp cùng với các lực lượng vũ trang bắn rơi 2 máy bay địch, giữ vững dòng than cho Tổ quốc. Lịch sử đã khắc ghi 115 công nhân và 172 con, em công nhân Xí nghiệp lên đường vào Nam chiến đấu vì độc lập, tự do của tổ quốc. Trong đó có 47 đồng chí đã anh dũng hy sinh, 81 đồng chí đã để lại một phần xương máu ở chiến trường ...

Ngày 12/8/1974, Xí nghiệp Bến Cửa Ông được đổi tên thành Xí nghiệp Tuyển than Cửa Ông với những quy chuẩn mới về chế biến, sàng tuyển và quản lý.

Trong giai đoạn từ 1974 đến 1985, Xí nghiệp không ngừng được đầu tư mở rộng. Ngày 20/7/1980 nhà máy Tuyển than 2 với công nghệ của Ba Lan cùng các thiết bị đánh đống, bốc, rót HITACHI của Nhật Bản, đầu máy TU7E của Liên Xô, toa xe 30 tấn của Rumani được đưa vào sử dụng. Năm 1986, nhà máy Tuyển than 3 ra đời và tuyến đường sắt Cửa Ông - Cao Sơn được đưa vào khai thác,… đã tạo nên diện mạo mới của Xí nghiệp.

Năm 1989, Xí nghiệp đầu tư dây chuyền công nghệ sàng tuyển của Úc có trị giá 11 triệu Đô la, nâng công suất nhà máy Tuyển than 2 từ 3 triệu tấn lên 6,5 triệu tấn/năm, sản xuất ra nhiều chủng loại than chất lượng cao. Năm 1991 cải tạo hệ thống máy tuyển lắng, tuyển huyền phù DISA của Ba Lan bằng hệ thống tuyển lắng không phân cấp và tuyển xoáy lốc huyền phù của Úc. Năm 1998, cải hoán, lắp đặt động cơ CAT của Mỹ cho đầu máy TU7E...

Năm 2001, đánh dấu cột mốc mới, khi Xí nghiệp được nâng tầm lên thành Công ty Tuyển than Cửa Ông.

Năm 2007, Công ty đầu tư, đưa vào sử dụng Hệ thống máy đánh đống, bốc, rót hiện đại của CHLB Đức với tổng giá trị 490 tỷ đồng; góp phần nâng cao năng suất tiêu thụ; linh hoạt tháo dỡ sản phẩm của nhà máy Tuyển than 1; tạo tiền đề để nâng cao năng suất nhà máy và sức chứa các kho than.

Ngày 06/8/2008, cơn lốc xoáy với cường độ gió rất lớn đã quật đổ cả 3 máy rót than tại cảng Cửa Ông, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất của Công ty và vùng than Cẩm Phả. Song, từ trong gian khó, bản lĩnh và trí tuệ của những người thợ mỏ lại được toả sáng. Dưới sự chỉ đạo của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam, CBCNV Công ty đã đồng thuận, vượt qua khó khăn. Chỉ sau 10 ngày hoạt động sản xuất, tiêu thụ của Công ty và cả vùng than Cẩm Phả bừng sáng trở lại.

  Năm 2009, Công ty xây dựng tuyến băng cấp than cho nhà máy Nhiệt điện Cẩm Phả; cải tạo, đồng bộ hoá dây chuyền công nghệ nhà máy Tuyển than 1, nâng công suất lên 3,8 triệu tấn/năm; xây dựng và đưa nhà máy xử lý bùn nước công suất 1 triệu tấn /năm vào hoạt động. Tuyển than Cửa Ông là một trong những đơn vị sớm đi đầu trong đổi mới công nghệ, mạnh mẽ trong hành trình đi lên hiện đại hóa.

Trong giai đoạn 2020-2025, nhiều dự án trọng điểm của Công ty được thực hiện, đánh dấu bước đột phá trong cải tạo công nghệ, đầu tư thiết bị, cải thiện điều kiện làm việc cho người lao động và bảo vệ môi trường, như: Cải tạo kho chứa than Nội địa 3. Đưa vào hoạt động hệ thống vận chuyển đá thải ngược vào mỏ. Cải tạo mở rộng nhà sửa chữa đầu máy. Đưa Nhà máy sàng Tuyển than Khe Chàm với công suất 7 triệu tấn/năm vào vận hành - đây là công trình được Tập đoàn gắn biển chào mừng Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII. Hoàn thành Dự án hoàn thiện công nghệ chế biến than tại Nhà máy tuyển than 3. Đồng thời đưa vào sử dụng Trạm trung chuyển than thương phẩm Phân xưởng Tuyển than 4 và hoàn thành 2 dự án Hệ thống điều khiển, tự động hóa Phân xưởng Tuyển than 2…

Chỉ tính riêng 5 năm trở lại đây, Công ty đã đột phá ở mô hình cơ giới hóa - tự động hóa - tin học hóa, chuyển đổi số. Đã có hơn 3000 đề tài, sáng kiến, cải tiến kỹ thuật được áp dụng vào thực tế với giá trị làm lợi trên 35 tỷ đồng. Bước vào kỷ nguyên mới, Công ty thực hiện tốt phương châm “Tự động hóa – Số hóa – Môi trường xanh – Sản xuất tuần hoàn”.

Đồng thuận - Hướng tới tương lai

Trong chiến lược phát triển của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam “Từ tài nguyên khoáng sản và nguồn nhân lực đi lên giàu mạnh”, Công ty xác định nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là nhiệm vụ then chốt. Hiện tại, đã có trên 1200 người đạt trình độ cao đẳng, đại học, sau đại học, chiếm hơn 40% tổng số lao động của Công ty.

Trong những năm gần đây, bài toán khó khăn nhất phải giải được là cơ cấu lại tổ chức sản xuất và lao động. Hiện nay, Công ty đã tinh gọn còn 3000 CBCNV, 12 phòng, 11 phân xưởng và 01 Trung tâm thể thao văn hóa. Giai đoạn 2025-2027 tiếp tục phấn đấu tinh giảm 20% lao động so với hiện nay… Mặc dù làm một cuộc cách mạng lớn về con người và tổ chức, song nhờ công tác nắm bắt tư tưởng, kiên trì tuyên truyền vận động; sự chu đáo về chế độ, chính sách, cùng với việc cải thiện điều kiện và môi trường làm việc, nâng cao thu nhập cho người lao động; Công ty đã có được sự ủng hộ, đồng thuận mạnh mẽ của CBCNV, để thực hiện thành công việc cơ cấu lại tổ chức sản xuất và lao động; nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh.

Cuối năm 2019, đại dịch Covid - 19 làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới kinh tế, chính trị, xã hội trên toàn cầu và trực tiếp tới đời sống từng người lao động. Cùng với các đơn vị trong Tập đoàn, Công ty đã thích ứng linh hoạt, đổi mới công tác quản lý, tổ chức sản xuất thông suốt, thực hiện thành công nhiệm vụ kép “vừa phòng, chống dịch, vừa đảm bảo ổn định sản xuất kinh doanh, đời sống xã hội”.

Năm 2024, cơn bão số 3 đã để lại hậu quả nặng nề cho một số đơn vị trong TKV và ảnh hưởng đến sản xuất kinh doanh của Công ty. Song CBCNV Công ty đã nỗ lực cùng địa phương và các mỏ vùng Cẩm Phả khắc phục, để sản xuất ổn định ngay sau bão và đưa môi trường hồi sinh trở lại.

Thực hiện phương châm phát triển sản xuất song hành với bảo vệ môi trường. Từ năm 2009, Công ty đã áp dụng công nghệ mới: Lọc ép tăng áp, xử lý bùn nước thành than bùn khô phục vụ các nhà máy Nhiệt điện; thu hồi triệt để than và nguồn nước tuần hoàn; góp phần làm sạch môi trường khu vực Cẩm Phả và Vịnh Bái Tử Long..., Công ty đã được Bộ Tài nguyên và Môi trường trao tặng giải thưởng Môi trường Việt Nam năm 2015; Công ty cũng là doanh nghiệp duy nhất của TKV và đầu tiên của tỉnh Quảng Ninh được nhận danh hiệu này.

Tuyển than Cửa Ông đã thực hiện thành công việc xây dựng và sử dụng có hiệu quả thiết chế văn hóa, gồm: Sân bóng đá tiêu chuẩn quốc gia; nhà thi đấu thể thao, sân tennis, nhà văn hóa công nhân, câu lạc bộ, phòng truyền thống, thư viện ...Tất cả những công trình này không tự đến trong một ngày mà đều kết tinh từ bàn tay, khối óc của những người thợ nơi đây chắt chiu, dày công xây dựng. Họ đã tạo ra cho cộng đồng cả một không gian sống, một môi trường văn hóa phong phú mà không phải nơi nào cũng dễ dàng có được ...

65 năm qua, từ một Nhà máy sàng than nhỏ bé, nay Công ty có một cơ ngơi khang trang với tổng giá trị trên 3.000 tỷ đồng. Đời sống, thu nhập của người thợ Tuyển than đã thực sự thay đổi. Nếu như năm 2015, tiền lương bình quân của một người lao động mới đạt 6,9 triệu đồng/tháng, thì đến năm 2024, tiền lương bình quân đã đạt 15,12 triệu đồng/người/tháng; 6 tháng đầu năm 2025 đạt 14,3 triệu đồng/người/tháng, bằng 113,5 % kế hoạch.

Nhắc tới Tuyển than Cửa Ông, là nhắc tới một trong những đơn vị dẫn đầu của Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam và tỉnh Quảng Ninh về sản xuất kinh doanh và đời sống xã hội. Đây cũng chính là nơi ra đời đội bóng đá nữ đầu tiên của TKV cách đây hơn 30 năm. Các thế hệ CBCNV Công ty luôn tự hào đã xây dựng thành công thương hiệu Câu lạc bộ Bóng đá nữ Than – Khoáng sản Việt Nam với bề dày thành tích cao: Đạt Cúp Vô địch giải Vô địch Bóng đá nữ quốc gia năm 2007 và 2012; Cúp quốc gia năm 2023; 2024; có 7 vận động viên và 1 huấn luyện viên góp mặt cùng Đội tuyển Bóng đá Nữ quốc gia tham dự Seagame 31; có 5 vận động viên tham gia World Cup 2023...

Đóng góp vào thành tích vẻ vang của ngành Than - Khoáng sản Việt Nam, các thế hệ CBCNV Công ty đã lập thành tích xuất sắc trong kháng chiến cứu nước và sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc. Được Đảng, Nhà nước 2 lần phong tặng danh hiệu đơn vị Anh hùng lực lượng vũ trang Nhân dân; Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới, Huân chương Độc lập hạng Nhất; Huân chương Lao động hạng Nhất, cùng nhiều danh hiệu cao quý khác... Và hôm nay đây, CBCNV Công ty đang ngày đêm giữ gìn, phát huy truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm”; viết tiếp câu chuyện 65 năm hào hùng, tiếp bước các thế hệ cha anh, lập nên những kỳ tích mới; xây dựng Công ty và Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam phát triển bền vững. Góp phần cùng đất nước bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Thực hiện thành công khát vọng xây dựng Tổ quốc Việt Nam hùng cường, phồn vinh và hạnh phúc./.